Tiểu thuyết "Ngọn cỏ gió đùa" của nhà văn Hồ Biểu Chánh là một trong những tác phẩm nổi tiếng và có giá trị nhân văn sâu sắc của văn học Việt Nam đầu thế kỷ 20. Tác phẩm này được phóng tác dựa trên cuốn tiểu thuyết kinh điển Những người khốn khổ (Les Misérables) của đại văn hào Pháp Victor Hugo, và được xem là một "Jean Valjean Việt Nam".
Câu chuyện xảy ra ở miền Nam Việt Nam vào đầu thế kỷ 20, tập trung vào nhân vật chính là Lê Văn Đó, một người nông dân nghèo khổ, chất phác. Vì hoàn cảnh túng quẫn, không có tiền cứu mẹ già đang bệnh nặng, Lê Văn Đó đã phạm sai lầm phải đi tù. Sau khi ra tù, anh phải đối mặt với sự kỳ thị, khinh miệt của xã hội và sự truy đuổi gắt gao của viên cai tổng mẫn cán, đại diện cho pháp luật hà khắc thời bấy giờ.
Trong hành trình bôn ba, Lê Văn Đó đã gặp được những tấm lòng nhân hậu, giúp anh dần tìm lại được niềm tin vào cuộc sống và quyết tâm hoàn lương. Anh đổi tên, làm lại cuộc đời ở một nơi khác, trở thành người giàu có và có địa vị trong xã hội. Tuy nhiên, quá khứ vẫn không buông tha khi viên cai tổng năm xưa nhận ra anh và tìm cách vạch trần thân phận cũ.
Thông qua số phận Lê Văn Đó, Hồ Biểu Chánh khắc họa chân dung những con người nghèo khổ, cùng cực trong xã hội cũ Nam Bộ, đồng thời đề cao giá trị của tình thương, lòng vị tha và triết lý "thiện thắng ác", "ở hiền gặp lành" đậm chất đạo lý truyền thống Việt Nam. Tác phẩm là một bức tranh sống động về cuộc đấu tranh giữa cái mới và cái cũ, giữa tình và lý, làm nổi bật thân phận con người "như ngọn cỏ" trong "cơn gió của số phận".
Thu gọn